Çocuk Edebiyatının 20 Klasik Eseri

Çocuk Edebiyatı Kitaplığı
14 Haz 2025
5 dakikada okunur

Çocuk edebiyatının kısa bir tarihi olsa da birçok klasik esere sahip. Bunlardan bazıları direkt çocuklar için yazılmışken bazıları da yetişkinler için yazıldıktan sonra zaman içerisinde çocuk kitabı olarak okunur oldu.

Ezop Masalları

Aesop's Fables, Aesep, M.Ö. 600

Milattan önce 600'lü yıllarda antik yunanda yaşamış olan Aesop afrika kökenli bir köleydi. Adını taşıyan Ezop Masalları ise o zamandan bugüne çocuk edebiyatı dendiğinde aklan gelen ilk eserlerden biri. Ezop masallarının ayırt edici özelliği, mükemmeliyetçi bir anlayışla değil, ahlaki meseleleri daha dengeli ve gerçekçi bir şekilde ele alması. Bu sayede günümüzde bile geçerliliğini korumakla kalmayıp aynı zamanda ilk günden bugüne çocuklar tarafından da okunuyor.

Robinson Crusoe

Daniel Defore, 1719

Roman türünün İngilizcedeki ilk örneklerinden biri olarak kabul edilen Robinson Crusoe, aynı zamanda çocuk edebiyatının da ilk ürünlerinden bir tanesi. Kitap başlangıçta çocuklar için yazılmamıştı fakat yazıldığı dönemde çocuklara yönelik kitaplara ihtiyaç duyulmasıyla çocuk kitabı olarak değerlendirilmeye başlandı. Deniz kazasından sağ kurtulan Robinson Crusoe'nun ıssız bir adada geçirdiği 28 yılı anlatan kitabın, bir Pasifik adasında dört yıl yaşayan İskoç kazazede Alexander Selkirk'in hayatına dayandığı düşünülüyor.

Gulliver'in Seyahatleri

Gulliver's Travels, Jonathan Swift, 1726

1726 yılında Jonathan Swift tarafından yazılan Gulliver'in Seyahatleri, yayımlandığı dönemde hiciv niteliğinde bir eser olarak büyük sükse yapmıştı. İngiliz toplumun geleneklerini ve politik olaylarını ustaca eleştiren kitap, yetişkinlere yönelik yazılmıştı. Cüceler, devler, konuşan atlar, tuhaf hayvanların olduğu bu fantastik kitap belki de bu özellikleri nedeniyle yayımlandığı günden beri çocuklar tarafından da okunuyor.

Oliver Twist

Charles Dickens, 1837

Islahevinde doğan Oliver Twist isimli kimsesiz bir çocuğun hayat mücadelesini anlatan kitap, Charles Dickens tarafından yetişkinler için yazıldı. Kitap, on dokuzuncu yüzyıl İngiltere'sinde sanayileşmenin etkisini gerçekçi bir şekilde gözler önüne sererken yoksulluk, adaletsizlik, çocuk işçi konularına da değiniyordu. Her ne kadar çocuklara yönelik yazılmamış olsa da çocuk edebiyatının klasiklerinden biri olarak sayılıyor ve çocukların Dickens ile tanışması için iyi bir başlangıç olarak görülüyor.

Üç Silahşörler

The Three Musketeers, Alexandre Dumas, 1844

Fransız yazar Alexandre Dumas tarafından 1844 yılında yazılan Üç Silahşörler, d'Artagnan adındaki genç bir adamın kral muhafızlarına katılmak için evini terk edip Paris'e gittikten sonra yaşadığı maceraları anlatıyor. Kitabın ana karakterleri D'Artagnan, Athos, Aramis ve Porthos, her biri doğru ahlakı temsil ediyor. Maceralı bir kurguyla bir şekilde toplumda nasıl doğru hareket edileceğini gösteren kitap, bu özellikleri ve maceralı kurgusu sayesinde çocukların okuduğu klasikleşmiş eserlerden bir tanesi.

80 Günde Devr-i Alem

Le tour du monde en quatre-vingts jours, Jules Verne, 1872

Seksen Günde Devri Alem, Fransız yazar Jules Verne tarafından 1872'de yazıldı. Verne'in en beğenilen eserlerinden biri olan kitap, Londralı Phileas Fogg ve yeni işe aldığı Fransız Vale ile Reform Kulübü'ndeki arkadaşları tarafından belirlenen 20.000 sterlinlik bir iddia için 80 gün içinde dünyayı dolaşmasını anlatıyor.

Alice Harikalar Diyarında

Alice's Adventures in Wonderland, Lewis Carroll, 1865

İngiliz yazar Lewis Carroll tarafından yazılan Alice Harikalar Diyarında, 1865 yılında yayımlandı. Alice adında genç bir kızın, bir tavşan deliğinden antropomorfik yaratıkların fantastik dünyasına düştükten sonra yaşadıklarını anlatan kitap edebi saçmalık türünün bir örneği olarak görülüyor. Viktorya dönemi edebiyatının en bilinen eserlerinden biri olan kitabın anlatısı, yapısı, karakterleri ve imgeleri; popüler kültür ve edebiyat üzerinde büyük etkiye sahiptir. Alice Harikalar Diyarında 174 dile çevrildi ve günümüzde ilk akla gelen çocuk klasiklerinden biri hâline geldi.

Tom Sawyer'ın Maceraları

The Adventures of Tom Sawyer, Mark Twain, 1876

Tom Sawyer isimli bir çocuğun arkadaşı Huckleberry Finn ile yaşadıkları maceraları anlatan kitap Mark Twain tarafından 1876 yılında yazıldı. Başlangıçta ticari bir başarısızlık olan kitap, yaşamı boyunca Twain'in eserlerinin en çok satanı oldu. Amerikan edebiyatının başyapıtlarından biri olarak kabul edilen kitap günümüzde çocuk kitabı denince hâlâ ilk akla gelen kitaplardan biri.

Pinokyo

Le avventure di Pinocchio, Carlo Collodi, 1881

İtalyan yazar Carlo Collodi'nin çocuklar için yazdığı Pinokyo, animasyonlu bir kukla ile fakir bir oymacı olan babası Gepetto'nun maceralarını konu alır. İnsanlık hâlinin bir metaforu olan kitap, çocuk edebiyatının kanonik bir parçası olarak kabul edilir ve dünya kültürü üzerinde büyük etkisi olmuştur. Francelia Butler'a göre, en çok çevrilen İtalyanca kitap ve İncil'den sonra en çok okunan kitaptır.

Hazine Adası

Treasure Island, Robert Louis Stevenson, 1881

İskoç yazar Robert Louis Stevenson'ın "korsanlar ve gömülü altın" hikayesini anlatan macera romanı Hazine Adası 1883'te Cassell & Co tarafından kitap olarak yayınlandı. O zamandan beri, en çok uyarlaması yapılan romanlardan biri hâline geldi. Yayımlandığından bu yana ıssız tropik adalar, "X" ile işaretlenmiş hazine haritaları ve omuzlarına papağan tünemiş tek bacaklı denizciler gibi unsurlar da dahil olmak üzere, popüler kültürdeki korsan tasvirleri üzerinde önemli bir etkiye sahip.

Heidi

Heidi, Johanna Spyri, 1881

Heidi, 1881'de İsviçreli yazar Johanna Spyri tarafından yazıldı. İsviçre Alpleri'nde dedesinin bakımına verilen Heidi isimli 5 yaşındaki bir kız çocuğunun hayatını anlatıyor. Kitap ilk baskısında "Çocuklar ve çocukları sevenler için" alt başlığıyla yayımlandı. Heidi, şimdiye kadar yazılmış en çok satan kitaplardan biridir ve İsviçre edebiyatının en bilinen eserleri arasındadır.

Siyah İnci

Black Beauty, Anna Sewell, 1877

İngiliz yazar Anna Sewell tarafından yaşamının son zamanlarında kaleme alınan kitap, Siyah İnci isimli bir atın doğumundan ölümüne kadar olan hayatını anlatıyor. Bir atın bakış açısından anlatılan hikâye, 50 milyondan fazla kopya ile tarihin en çok satan çocuk kitaplarından biridir. Yazar Sewell, romanın yayımlanmasından beş ay sonra hayata gözlerini yumdu ama bu süre romanın büyük başarısını görmesi için yeterliydi.

Mutlu Prens

The Happy Prince and Other Tales, Oscar Wilde, 1888

Mutlu Prens ve Diğer Masallar, ilk kez Mayıs 1888'de yayınlanan Oscar Wilde'ın çocuklara yönelik öykülerinden oluşan bir koleksiyon. Beş hikaye içerir: "Mutlu Prens", "Bülbül ve Gül", "Bencil Dev", "Sadık Dost" ve "Olağanüstü Roket". Mutlu Prens ve Diğer Masallar, yazar Oscar Wilde tarafından direkt olarak çocuklar için yazıldı ve günümüzde çocuk klasiklerinin önemli bir başlığı olarak okunmaya devam ediyor.

Tavşan Peter'in Masalı

The Tale of Peter Rabbit, Beatrix Potter, 1893

Beatrix Potter tarafından yazılmış ve resimlenmiş, yaramaz ve itaatsiz genç Tavşan Peter'ın Bay McGregor'un bahçesine girip etrafta kovalanmasını konu alan bir çocuk kitabıdır. Birkaç yayıncının reddinden sonra Potter tarafından gözden geçirildi ve 1901'de özel olarak basıldı. Kitap başarılı oldu ve ilk çıkışını takip eden yıllarda birden fazla baskı yapıldı. 36 dile çevrildi ve 45 milyon kopya satarak tarihin en çok satan kitaplarından biri hâline geldi.

Orman Kitabı

The Jungle Book, Rudyard Kipling, 1894

Orman Kitabı, İngiliz yazar Rudyard Kipling'in öykülerinden oluşur. Karakterlerin çoğu kaplan Shere Khan ve ayı Baloo gibi hayvanlardır, ancak asıl karakter ormanda kurtlar tarafından yetiştirilen çocuk veya "insan-yavru" Mowgli'dir. Hikayeler Hindistan'da bir ormanda geçer. Yazarın kendi çocukluğundan esinlenerek yazdığı kitap, ana tema olarak terk edilme ve sonrasında sahiplenilme konularını işler.

Oz Büyücüsü

The Wonderful Wizard of Oz, L. Frank Baum, 1900

Oz Büyücüsü, yazar L. Frank Baum tarafından yazılan ve W. W. Denslow tarafından resimlenen bir çocuk romanıdır. Kansaslı çiftlik kızı Dorothy, kendisini ve evcil köpeği Toto'yu bir kasırga sonrası büyülü Oz Diyarı'nda bulur. Oz'a vardığında Batı'nın Kötü Cadısı'nı yok etmeden eve dönemeyeceğini öğrenir. İlk olarak ABD'de 1900 yılında yayımlanan kitap 1956 yılına gelindiğinde üç milyon kopya satmıştı. Oz Büyücüsü Amerikan edebiyatının en bilinen öykülerinden biridir ve Kongre Kütüphanesi tarafından "Amerika'nın en sevilen yerli peri masalı" ilan edilmiştir.

Yeşilin Kızı Anne

Anne of Green Gables, L. M. Montgomery, 1908

Yeşilin Kızı Anne, Kanadalı yazar Lucy Maud Montgomery'nin 1908 tarihli romanıdır. Yaşsız olarak kurgulanan kitap 20. yüzyılın ortalarından beri klasik bir çocuk romanı olarak görülür. Roman, bir erkek evlat edinmek isteyen orta yaşlı iki kardeş Matthew ve Marilla Cuthbert'e yanlışlıkla gönderilen 11 yaşındaki Anne Shirley'nin maceralarını anlatır. Yayımlandığından beri 50 milyondan fazla kopya ile dünya çapında en çok satan kitaplardan biri olmuştur.

Peter Pan

Peter Pan, J. M. Barrie, 1911

Peter Pan; J. M. Barrie'nin 1904 tarihli bir oyun ve 1911 tarihli bir roman biçimindeki eseridir. Her iki versiyon da deniz kızlarının, perilerin, Kızılderililerin ve korsanların yaşadığı Neverland adasında birçok maceraya karışan yaramaz ama masum Peter Pan'ın hikâyesini anlatır. Roman 1915 yılında yazarın izniyle kısaltılmış ve ilk kez bu form kullanılarak Peter Pan ve Wendy başlığıyla yeniden yayımlanmıştır. Bu versiyon daha sonra 1921'de Mabel Lucie Attwell tarafından resimlendi.

çocuk
edebiyatı
kitaplığı